เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน 2563 ที่เดอะช้างวิลเลจ ปางช้างแม่สา อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ นางอัญชลี กัลมาพิจิตร ผู้บริหารปางช้างแม่สา พร้อมด้วยชาวบ้าน ซึ่งเป็นชนเผ่าดาราอั้ง ปะหล่อง ปกาเกอญอ และควาญช้าง ร่วมกันทำพิธี นำช้างนวดข้าวข้าวเหนียวอินทรีย์ที่ผ่านการเก็บเกี่ยวเมื่อ 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา โดยมีนักท่องเที่ยวให้ความสนใจประเพณีพื้นถิ่นเข้าร่วมชมการนวดข้าวอย่างคับคั่ง ท่ามกลางสภาพอากาศเย็นสบายในฤดูหนาว
ทั้งนี้พิธีนวดข้าวดังกล่าว ควาญช้างได้นำช้าง 3 เชือก ประกอบด้วย น้องดอย ออก้า พูนทรัพย์ อายุระหว่าง 7-10 ปี ลงสู่ลานนวด ซึ่งมีการนำต้นข้าวที่เก็บเกี่ยวมากองรวมกันเป็นวงกลม ให้ช้างขึ้นไปช่วยกันย่ำ ขณะที่เด็กๆและชาวบ้านก็ได้มาช่วยกันทำกิจกรรมนวดข้าวไปพร้อมกับช้างกันอย่างสนุกสนาน ถือเป็นครั้งแรกของโลกและผลจากการใช้ช้างนวด เม็ดข้าวแยกจากรวงรวดเร็ว กว่าใช้แรงงานคนหลายเท่าตัวโดยข้าวที่นวดออกมาจะนำไปตำแยกเปลือกออกเพื่อนำกลับมาเลี้ยงทั้งช้างทั้งคน
โดยทางนางอัญชลี ได้สาธิตการปั้นข้าวเหนียวที่นึ่งสุกแล้ว ปั้นเป็นก้อนกลมใส่เกลือ เพื่อนำไปมอบให้เป็นอาหารช้างในชีวิตประจำวัน เป็นอาหารเสริมกำลัง นอกเหนือไปจากอาหารเลี้ยงช้างอื่นๆ เช่นหญ้าสด หญ้าแห้ง ซึ่งวันนี้ได้มอบให้เป็นรางวัลแก่ช้าง 3 เชือกในฐานะตัวแทนของช้างกว่า 70 เชือกของปางช้างแม่สา
นางอัญชลี กล่าวว่า การนำช้างมานวดข้าวเปลือกถือเป็นการฟื้นประเพณีที่มีมาแต่โบราณในการใช้ช้างไถนาปลูกข้าวแทนการใช้แรงงานคน ซึ่งการใช้ช้างย่ำ จะได้ปริมาณข้าวขาวที่รวดเร็วกว่าการใช้วัวควาย หรือคน ทั้งนี้ข้าวเปลือกอินทรีย์ที่นำไปนวดในวันนี้ ได้ถูกนำไปทำการตำเพื่อให้ได้เป็นเมล็ดข้าวเหนียวขาวจำนวน 100 กระสอบ เพื่อใช้เลี้ยงครอบครัวชนเผ่า และช้างทุกเชือก เพื่อเป็นการประหยัดค่าใช้จ่ายในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดไวรัสโควิด-19
ดยอาหารหลักของช้างกว่าร้อยละ 70 คือ หญ้า กล้วย และอ้อย ส่วนอีกร้อยละ 30 เป็นอาหารเสริม คือ ข้าวเหนียวนึ่งคลุกเกลือ ซึ่งแต่ละวันช้างต้องกินข้าวเหนียวอย่างต่ำวันละ 1 กระสอบ ผลผลิตที่เราได้วันนี้ไม่ต่ำกว่า 300 กระสอบ สามารถดูแลช้างไปได้ราว 3 – 4 เดือน ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายไปได้กว่า 1 แสนกว่าบาทสำหรับผลผลิตข้าวเหนียวพันธุ์สันป่าตองที่ปลูกในแปลงนาทั้งหมด ไม่ใช่สารเคมี ใช้ปุ๋ยมูลช้างอินทรีย์ในการบำรุงต้นกล้า จึงเป็นข้าวเหนียวอินทรีย์ เพราะเราใช้ในการเลี้ยงช้าง จึงต้องปลอดภัย สำหรับผู้ที่มาเกี่ยวข้าวเป็นควาญช้างและครอบครัว
น.ส.ภัคนันท์ วินิจชัย ผู้อำนวยการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานเชียงใหม่ ได้เผยว่างานประเพณีเดือนยี่เป็งเชียงใหม่ถือว่ามีความคึกคัก ถึงแม้จะมีนักท่องเที่ยวต่างชาติปะปราย ในปีนี้เราจัดแบบนิวนอร์มอล โดยที่วัดโลกโมฬีมีการจัดแสดงทางวัฒนธรรม และตามจุดต่างๆอีก 7 จุดที่มีการนำกระทงใหญ่ไปตั้งไว้ให้นักท่องเที่ยวได้ชม ปีนี้ถือว่าคึกคักจึงขอเชิญชวนมาเที่ยวในวันที่ 1 พ.ย.ยังมีอีกวัน//
นสพ.รณชิต รุ่งศรี นายสัตวแพทย์ปางช้างแม่สา ได้กล่าวว่าการเสียชีวิตเกิดจากอากาศที่เริ่มเปลี่ยงแปลงและอายุแม่บุญชูก็เยอะสรุปเลยง่ายก็เสียชีวิตด้ววยโรคชรา เนื่องจากสภาพร่างกายและภูมิร่างกายไม่สามารถทนต่อสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง ร่างกายอ่อนแอจนถึงเช้าวันนี้ไม่สามารถลุกยืนได้เองทางสัตวแพทย์พยายามเข้าช่วยอย่างเต็มที่แต่เสียชีวิตลงอย่างสงบ
